సౌదీపై హౌతీ దాడులు.. పాక్ రక్షణ ఒప్పందం ఆచరణలో ఎక్కడ?

పశ్చిమాసియాలో మరోసారి ఉద్రిక్తతలు పెరుగుతున్నాయి. యెమెన్‌కు చెందిన హౌతీ గ్రూప్‌ సౌదీ అరేబియాపై డ్రోన్లు, బాలిస్టిక్ క్షిపణులతో దాడులకు పాల్పడుతున్న నేపథ్యంలో.. సౌదీ అరేబియా-పాకిస్తాన్ మధ్య కుదిరిన వ్యూహాత్మక రక్షణ ఒప్పందం ఇప్పుడు చర్చనీయాంశంగా మారింది. ఒక దేశంపై దాడి జరిగితే అది రెండు దేశాలపై జరిగిన దాడిగానే పరిగణించాలనే నిబంధన ఉన్నప్పటికీ, సౌదీపై హౌతీల దాడుల సమయంలో పాకిస్తాన్ ప్రత్యక్షంగా సైనిక రంగంలోకి దిగకపోవడం అనేక ప్రశ్నలకు తావిస్తోంది. రక్షణ ఒప్పందం వాస్తవంగా ఎంతవరకు అమలవుతుంది? పాకిస్తాన్ ఎందుకు ప్రత్యక్ష జోక్యానికి దూరంగా ఉంది? అనే అంశాలపై అంతర్జాతీయ స్థాయిలో చర్చ జరుగుతోంది. సౌదీ చమురు మౌలిక వసతులు, విమానాశ్రయాలే లక్ష్యం హౌతీ దాడుల్లో సౌదీ అరేబియాలోని చమురు మౌలిక వసతులు, ప్రాంతీయ విమానాశ్రయాలు, సముద్ర మార్గాల్లోని చమురు రవాణా వ్యవస్థలు లక్ష్యంగా మారినట్లు సమాచారం. యాంబూ ఓడరేవు సమీపంలో సౌదీ జెండాతో ప్రయాణిస్తున్న ముడిచమురు ట్యాంకర్‌పై క్షిపణి దాడి జరిగినట్లు సమాచారం. దీంతో అక్కడ భారీగా మంటలు చెలరేగాయి. మరోవైపు అభ, జిజాన్ ప్రాంతాల్లోని విమానాశ్రయాలపై కూడా దాడులు జరిగినట్లు తెలుస్తోంది. ఈ ఘటనల ప్రభావంతో విమాన రాకపోకలకు అంతరాయం ఏర్పడటంతో పాటు కొంతమంది పౌరులు గాయపడినట్లు సమాచారం. చమురు రంగానికి చెందిన కీలక మౌలిక వసతులపై దాడుల నేపథ్యంలో అంతర్జాతీయ మార్కెట్లలో సరఫరాపై ఆందోళనలు వ్యక్తమవుతున్నాయి. ముఖ్యంగా సౌదీ చమురు ఉత్పత్తి, రవాణా వ్యవస్థలకు ఏదైనా తీవ్రమైన నష్టం జరిగితే దాని ప్రభావం ప్రపంచ ఇంధన మార్కెట్లపై పడే అవకాశం ఉంటుంది. రక్షణ ఒప్పందం.. అంచనాలు వేరు, వాస్తవ పరిస్థితి వేరు? సౌదీ అరేబియా, పాకిస్తాన్ మధ్య కుదిరిన వ్యూహాత్మక పరస్పర రక్షణ ఒప్పందం ఈ పరిణామాలతో మరోసారి చర్చలోకి వచ్చింది. ఒప్పందంలోని పరస్పర రక్షణ సూత్రం ప్రకారం ఒక దేశంపై దాడిని రెండు దేశాలపై జరిగిన దాడిగా పరిగణించే విధానం ఉంది. దీంతో సౌదీపై తీవ్రమైన దాడి జరిగితే పాకిస్తాన్ నుంచి సైనిక సహకారం ఉంటుందని అంచనాలు వ్యక్తమయ్యాయి. అయితే ప్రస్తుత పరిస్థితుల్లో పాకిస్తాన్‌కు చెందిన యుద్ధ విమానాలు, నావికాదళ యుద్ధనౌకలు ప్రత్యక్షంగా రంగంలోకి దిగినట్లు కనిపించడం లేదు. దీంతో ఈ ఒప్పందం సైనికంగా ఏ సందర్భంలో, ఏ స్థాయిలో అమలవుతుందనే ప్రశ్నలు తలెత్తుతున్నాయి. అంతేకాకుండా టర్కీ కూడా ఈ వ్యూహాత్మక సమీకరణంలో భాగమైన నేపథ్యంలో.. ప్రాంతీయ భద్రతా వ్యవస్థ ఎలా రూపుదిద్దుకోబోతుందన్నది ఆసక్తికరంగా మారింది. పాకిస్తాన్ ఎందుకు ప్రత్యక్ష జోక్యానికి దూరంగా ఉంది? పాకిస్తాన్ నిర్ణయం వెనుక అనేక వ్యూహాత్మక, భౌగోళిక కారణాలు ఉన్నట్లు నిపుణుల విశ్లేషణలు సూచిస్తున్నాయి. మొదటిది.. యెమెన్ సంక్షోభంపై పాకిస్తాన్ గతంలో తీసుకున్న తటస్థ వైఖరి. 2015లో యెమెన్ యుద్ధంలో పాకిస్తాన్ నేరుగా పాల్గొనకుండా ఉండాలనే నిర్ణయం తీసుకుంది. పవిత్ర నగరాలైన మక్కా, మదీనాలకు ప్రత్యక్ష ముప్పు ఏర్పడితే పరిస్థితి భిన్నంగా ఉండే అవకాశం ఉన్నప్పటికీ, సాధారణంగా యెమెన్ యుద్ధంలో ప్రత్యక్షంగా పాల్గొనడం పాకిస్తాన్‌కు సున్నితమైన అంశమే. రెండోది.. ఇరాన్‌తో ఉన్న భౌగోళిక సంబంధం. పాకిస్తాన్‌కు ఇరాన్‌తో సుమారు 900 కిలోమీటర్ల సరిహద్దు ఉంది. హౌతీలకు ఇరాన్ మద్దతు ఇస్తోందనే ఆరోపణల నేపథ్యంలో, ఈ ఘర్షణలో పాకిస్తాన్ ప్రత్యక్షంగా ఇరాన్‌కు వ్యతిరేకంగా నిలిస్తే తన పశ్చిమ సరిహద్దులో కొత్త భద్రతా సమస్యలు తలెత్తే అవకాశం ఉంది. మూడోది.. పాకిస్తాన్ ఎదుర్కొంటున్న ఇప్పటికే ఉన్న భద్రతా సవాళ్లు. భారత్‌తో సరిహద్దు ఉద్రిక్తతలు, ఆఫ్ఘనిస్తాన్ సరిహద్దులో భద్రతా సమస్యలు, బలూచిస్తాన్‌లోని తిరుగుబాటు వంటి అంశాలు పాకిస్తాన్ సైన్యంపై ఇప్పటికే ఒత్తిడిని పెంచుతున్నాయి. దీంతో మరో అంతర్జాతీయ సైనిక రంగంలో పెద్ద ఎత్తున బలగాలను మోహరించడం పాకిస్తాన్‌కు వ్యూహాత్మకంగా, ఆర్థికంగా కూడా భారంగా మారే అవకాశం ఉంది. అంతర్గత రాజకీయాలు కూడా కీలకమే పాకిస్తాన్‌లోని మత, సామాజిక సమీకరణాలు కూడా ఈ నిర్ణయంలో ప్రభావం చూపే అంశంగా పరిగణించవచ్చు. ఇరాన్‌తో సంబంధాలు, షియా-సున్నీ సామాజిక సమీకరణాలు వంటి సున్నితమైన అంశాల నేపథ్యంలో పాకిస్తాన్ తన విదేశాంగ, రక్షణ నిర్ణయాల్లో జాగ్రత్తగా వ్యవహరించాల్సిన పరిస్థితి ఉంది. అందుకే సౌదీకి మద్దతు విషయంలో పాకిస్తాన్ పూర్తిగా వెనక్కి తగ్గడం కాకుండా.. ప్రత్యక్ష యుద్ధంలోకి వెళ్లకుండా దౌత్య, రక్షణ సహకారం వంటి మార్గాలను ఎంచుకునే అవకాశం ఎక్కువగా కనిపిస్తోంది. సౌదీకి అమెరికా రక్షణ వ్యవస్థలే ప్రధాన ఆధారం సౌదీ అరేబియా కూడా హౌతీ దాడులను ఎదుర్కొనేందుకు పాకిస్తాన్ సైనిక జోక్యంపై మాత్రమే ఆధారపడే పరిస్థితిలో లేదు. అమెరికా నుంచి అందుతున్న అధునాతన వైమానిక, క్షిపణి రక్షణ వ్యవస్థలు సౌదీ రక్షణ వ్యూహంలో కీలకంగా ఉన్నాయి. ప్రత్యేకంగా ప్యాట్రియాట్, THAAD వంటి క్షిపణి నిరోధక వ్యవస్థలు డ్రోన్లు, బాలిస్టిక్ క్షిపణుల ముప్పును ఎదుర్కోవడంలో కీలక పాత్ర పోషిస్తున్నాయి. అదే సమయంలో దౌత్యపరమైన మార్గాల్లో కూడా ఉద్రిక్తతలను నియంత్రించే ప్రయత్నాలు కొనసాగుతున్నాయి. అసలు పరీక్ష ఇప్పుడే మొదలైందా? సౌదీపై హౌతీ దాడులు కేవలం మరో ప్రాంతీయ ఘర్షణగా మాత్రమే చూడలేం. ఇవి సౌదీ-పాకిస్తాన్ రక్షణ భాగస్వామ్యం, ఇరాన్ ప్రాంతీయ ప్రభావం, అమెరికా భద్రతా పాత్ర, పశ్చిమాసియా ఇంధన సరఫరా వంటి అనేక అంశాలను ఒకేసారి ప్రభావితం చేయగలవు. ప్రస్తుతం పాకిస్తాన్ ప్రత్యక్ష సైనిక జోక్యానికి దూరంగా ఉండటం.. రక్షణ ఒప్పందం విఫలమైందని తేల్చడానికి సరిపోదు. ఆ ఒప్పందం ఏ పరిస్థితుల్లో, ఏ స్థాయిలో, ఎలాంటి సైనిక సహకారాన్ని కోరుకుంటుందన్నది కీలకం. అయితే భవిష్యత్తులో హౌతీ దాడులు మరింత తీవ్రతరం అవుతూ సౌదీ భద్రతకు ప్రత్యక్ష ముప్పు పెరిగితే.. పాకిస్తాన్ తన రక్షణ ఒప్పందాన్ని ఎలా అమలు చేస్తుందన్నది ఈ వ్యూహాత్మక భాగస్వామ్యానికి అసలు పరీక్షగా మారే అవకాశం ఉంది.